වර්ෂ 1917 නොවැම්බර් මස 19 දින උපත ලද ඉන්දිරා ප‍්‍රියදර්ශනි ගාන්ධි නම් වූ ඇය ජවහල්ලාර් නේරුගේ දියණියක වනවා. කමලා නේරු එතුමියගේ මව වූ අතර, ඇගේ පියා වූ ජවහල්ලාර් නේරු, ඉන්දියානු සටනේ ප‍්‍රධානත්වය ගෙන කටයුතු කළ අයෙක් වෙනවා. එමෙන්ම ඔහු නිදහස් ඉන්දියාවේ ප‍්‍රථම අග‍්‍රාමත්‍ය වරයාද වෙනවා. ඇගේ සීයා මෝත්ලාල් නේරු ඉන්දියාවේ විශිෂ්ඨට නායෙකයෙක්. දේශපාලන පසුබිමක් සහිත නේරු රාජ වංශයේ පවුලක උපත ලද එතුමිය තද බල දේශපාලන වාතාවරණයක හැදීවැඩුණා.
එතුමිය සොමවරීල් විද්‍යාලය, ඔක්ස්ෆඞ් විශ්ව විද්‍යාලය ඇතුලූ, ඉන්දියාව, ස්විස්ටර්ලන්තය සහ එංගලන්තයේ පාසල් වල ඉගනුම හදාරා තිබෙනවා. කුඩා කළ සිට එතුමිය ඉතා දක්ෂ, බුද්ධියත් මෙන්ම තරමක මුරණ්ඩු දැරියක් වුණා. නමුත් තම පියානන්ගේ යහපත් දේශපාලන ආභාශය එතුමියට පූර්වාදර්ශයක් සැපයූ බව එතුමියගේ විශිෂ්ට දේශපාලන ජීවිතය සහ යහපත් ජීවිතාදර්ශය සාක්ෂි දරනවා. 1941 වර්ෂයේ ඔක්ස්ෆර්ඞ් සිට නැවත තම මව් රටට පැමිණීමත් සමඟ ඉන්දිරා ගාන්ධි තුමිය ඉන්දියානු නිදහස් සටනට අවතීර්ණ වුණා.
1950 වසරේ සිය පියාගේ පුද්ගලික සහයකවරිය ලෙස අනියම් පදනම යටතේ ඇය සේවය කළා. 1964 වසරේ දී නේරු තුමන්ගේ මරණයෙන් පසු එවක ජනාධිපති විසින් ඉන්දිරා රාජ්‍ය සභා සාමාජිකාවක් ලෙස පත්කොට ඇත. 1965 වසරේ ජවහල්ලාරු නේරුගේ අභාවයත් සමඟ බලයට පත් වූයේ ලාල් බහදුර් රජයයි. ලිල් බහදුර් ශාස්ත‍්‍රිගේ රජයේ ඉන්දිරා ගාන්ධි, එම රජයේ තොරතුරු ප‍්‍රචාරණ අමාත්‍යවරිය වුණා. එම ප‍්‍රවිශ්ටය ඇගේ දිගු දේශපාලන ගමනක ආරම්භය වුණා.
සන්ජේ ගාන්ධි සය රවි ගාන්ධි වන ඇගේ පුතුන් දෙදනා ඒවන විට ලන්ඩනයේ ඉගනුම ලැබුවා. මවක ලෙසින් වූ ඇගේ භුමිකාව බෙහෙවින් වෙනස් වූයේ 1966 ලාල් බහදුර් ශාස්ත‍්‍රි හෘදයාභිදයක්න් මිය යැමත් සමගයි.මේ අතරේ ශාස්ත‍්‍රින්ගේ හිස් වුණ අගමැති අසුනට ඉන්දිරා පත් වුණා. 1969 වසරේ දී ඉන්දිරා දේශපාලන භූමිකාවේ විප්ලවීය වෙනසකට මුල පිරුවා. වරප‍්‍රසාදය ලත් මහාරාජවරුන් සතුව පැවතියාවූ සම්පත් ජන සතු කලා. තෙල් බැංක,ු පතල් ආකර වැනි සම්පත් මේ අතර විය. ‘දුප්පත්කම අහිමි කරමු’ යන සටන් පාඨය ඉදිරියට ගෙන මෙහෙය වූ මැතිවරනයෙන් 1971 දී ඉන්දිරා ජයගත්තා.
ඉන්දිරා ගාන්ධි සිය දෙශපාලන පෞරුෂය ලෝකයටම පෙන්වූ උත්තමාවීයකි. ජනතාවාදී දේශපාලන ප‍්‍රතිපත්තිය එතුමියගේ ආයුධය වුණා. නිදහස් ඉන්දියවක නිවහල් දේශයත්, ශක්තිමත් ආර්ථිකයත් ගොඩ නැංවීවට එතුමිය නිතර වෙහෙසුණා. ඉන්දිරා ගාන්ධි විසින් 1971 වසර වන විට නැගෙනහිර පකිස්තානය ලෙසින් තිබූ භුමිය බංලාදේශය නමින් රටක් කරන ලදි. බංගලාදේශය ස්වාධින වීම නිසා ඉන්දිරා ගාන්ධිගේ ජනප‍්‍රියත්වය තවදුරටක් තහවුරු වුණා. එවක පැවති සමික්ෂණයට අණුව ඉන්දියාවේ බිහිවුණු හොදම අග‍්‍රාමාත්‍යවරිය ඉන්දිරා බව ප‍්‍රකාශ වුණා. 1962 ඇගේ පියා වූ නේරු විසින් චීනය සමග දේශ සීමා අරගලයක් වෙනුවේන් මුලපුරා තිබුණා. මෙහිදී ඉන්දිරාගේ නුවණන සිය පියාට වඩා ඉදිරියෙන් වූ බව විචාරක අදහසයි.
ජවහල්ලාරු නේරු දේශපාලන භූමිකාවේදී අනුගමනය කළ ප්රතිපත්ති ඉන්දිරා පාලන ක‍්‍රමයේ දී ක්රමයෙන් අභාවයට යන්නට වුණා. නිළධාරීන් සහ අධිකරණ දේශපාලන මැදිහත් වීමකින් තොරව සිදු වුණත් ඉන්දිරා රජයේ පාලන කාලය තුළින් මෙම තත්වය ගිලිහෙන්නට විය. පක්ෂපාතීත්වය මුල් කරගෙන දේශපාලන නායකයන් පත් කිරීම මෙන්ම සිවිල් නිළධාරීන් පත් කිරීමද සිදු විය. කොන්ග‍්‍රසය සිය අතට ගත් ඇය තමා විසින් ප්රධාන අමාත්‍යවරයා තෝරා ගත් අතර අභ්‍යන්තර ජන්ද තහනම් කරන ලදි. මේ අන්දමේ දේශපාලන වශයෙන් වූ ව්‍යාතකූලත්වය සහඟ හදීසි නීතිය සම`ග ඉන්දිරා රජය ජනතාව අතර අප‍්‍රසාදයට පත්වුණා. නමුත් නව රජයට එතරම් ආයුෂ තිබුණේ නැත. 1980 වසරේ බලයට පත් වීමත් සමඟ ඇය පංජාබ් බෙදුම් වාදීන් සමඟ වූ සටන් ඉදිරියටම ගෙන ගියාය. මෙම ක‍්‍රියා කලාපය ඇගේ මරණයට පවා හේතු විය.
වසර 1984 ඔක්තෝඔර් 31 වැනිදා උදෑසන 9.20 ට ඉන්දිරා ගාන්ධි ඝාතනයට ලක්වූයේ ඇගේ ශරීරාක්ෂකයින් දෙදනෙකු වූ ෂට්වාන්ට් සින් හා බීන්ට් සින්ගේ වෙඩි ප‍්‍රහාරයකට ලක් වීමෙන් පසුවයි. නවදිල්ලියේ සෆ්ඩාර්ජුන් මාවතේ පිහිටි අංක එක දරණ අගමැති කාර්යාලය වෙත ඉන්දිරා ගාන්ධි පාගමනින් ගමන් කරමින් සිටිය දී මෙම අවසනාවන්ත මරණය සිදු වූයෙු ලොවම කම්පාවට පත් කරමින්ය. එතුමිය මෙලොවෙන් සමුගත්තද එතුමියගෙන් වූ අමිල මෙහෙවරට තිත නොතබන්නට එතුමියගේ පවුල කටයුතු කරන බව පැහැදිලිය.
එතුමියගේ ඇවෑමෙන් ඇගේ පුත් රජිව් ගාන්ධි දේශපාලනය වෙනුවෙන් 1991 මැයි 21 ජීවිතය පූජා කළා. ඉතාලි සම්භවයක් ඇතැයි කියමින් බැට කෑ ඇගේ ලේලිය වූ සෝනියා ගාන්ධි රජිව් ගාන්දි වෙනුවෙන් මෙහෙවර ඉදිරියට ගෙන ගියා. 1998 වසරේ පටන් ඇය ඉන්දිය ජාතික කොන්ග‍්‍රසයේ සභාලතිනිය ලෙස කටයුතු කරනු ලබයි. සංජය ගාන්ධිගේ බිරිද වූ මෙනකා ගාන්දි භාරතීය ජනතා පක්ෂයේ සාමාජිකාවකි. ඉන්දිරාගේ මුණුබුරා වූ ෆෙරෝස් ගාන්ධි ඉන්දීය ලෝක් සභාවේ සාමාජිකයෙකි. රාහුල් ගාන්ධි මුණුබුරා දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රය දුර ගමනක් යන්නට සිටින බව විචාරක අදහසයි.
ඉන්දිරා ගාන්ධි නම් උතුම් කාන්තාව සිය ජීවිතය පමණක් නොව ආත්මයම ජනතාවාදී දේශපාලනයකට කැපකල පුද්ගලයෙකු වනවා. තමාගේ පියා, පියාගේ පියා ඇතුලූ පවුලේ ගෞරවය සුරකින්නට හැකි සෑම වියම ඇය උත්තසහ කළා. තමාගේ දේශය, තමාගේ ජනතාව වෙනුවෙන් යමක් කළ යුතුමයි යන්න විශ්වාසයෙන් යුතුව ඉටු කිරීමට ඇය සතු වූ ධෛර්ය අපිරිමිතය. ලෝයේ බිහිවූ විශිෂ්ට කාන්තාවන් අතරින් ඉන්දිරා ගාන්ධි ඉන්දියාවේ යකඩ ගැහැනිය ලෙස විරුදාවලිය ලබන්නේ එ් නිසා වෙන්මය.
-ප්‍රබුද්ධිකා රත්නායක-
